TẾT BỒ MƯNG

Hồi kư của Y sĩ Thiếu Tá NGUYỄN GIA THỌ


Bồ Mưng là tên của một làng nhỏ ở giữa quận Ḥa Vang và quận Điện Bàn, nằm trên quốc lộ Một, phía Nam sông Cẩm Lệ. Trong làng thỉnh thoảng mới có một xẻo đất nhỏ trồng lúa, c̣n ruộng rẫy toàn trồng thuốc lá khi tới mùa, cây nào cây ấy cao bằng đứa bé sáu tuổi, lá to như cái quạt, sanh đậm như lá bàng. Phía Nam Bồ Mưng là xă Thanh Quít, chung quanh toàn nghĩa địa, g̣ mả ngổn ngang, tiện làm chỗ núp cho Việt Cộng ban gày nấp bắn sẻ, ban đêm ra đào đường đặt ḿn. Sáng nào xe đ̣ qua Thanh Quít cũng phải dừng lại đợi gỡ xong ḿn mới được chạy, có khi nhiều ḿn quá, ở đến tận trưa.
Bộ chỉ huy tiền phương Trung đoàn 51 biệt lập, trung đoàn bảo vệ Đà Nẵng, ở đó có quân đoàn 1, và phi trường Đà Nẵng, đóng ở Bồ Mưng, hậu trạm ở Sơn Chà, hậu cứ ở Hội An, là những “dinh thự” làm toàn bằng bao cát, đắp trên bờ những hầm đào sâu xuống đất.
Sau khi măn khóa hiện dịch tại trường quân y, tôi được sự vụ lệnh ra Trung đoàn 51 biệt lập. Trong đầu tôi nghĩ tới một doanh trại rộng lớn với các dăy nhà xây, lợp tôn hay ngói, có van pḥng cấp chỉ huy, bàn rộng thênh thang, có ban quân y, pḥng khám bệnh bàn trải khăn trắng, có trại gia binh với tiếng trẻ vui đùa nhộn nhịp. Tôi hồi hộp bước lên máy bay C130 tại phi trường Tân Sơn Nhất trên mouvement order (sự vụ lệnh thuyên chuyển) ghi destination (nơi đến) Đà Nẵng. Đến nơi, tôi hấp tấp t́m đến hậu trạm Sơn Chà xin phương tiện ra bộ chỉ huy Trung đoàn. Tại đây tôi gặp thượng sĩ Ngô, tiếp liệu quân y, người Trung, giữ ở lại một đêm, tiện cho đi coi kho thuốc, cái ǵ cũng đầy đủ, thuốc men c̣n có dùng cả năm, đi đến đâu báo cáo chi tiết đến đấy, y cụ dồi dào, ḷng tôi càng thêm phấn chấn. Thượng sĩ Ngô đề nghị tôi kư xuất một lượng thuốc hành quân khổng lồ cho trung đoàn và các tiểu đoàn trực thuộc, tôi vui vẻ kư, nghĩ rằng mới tới trung đoàn đă làm được việc h ổ trợ cho tiền phương ngay, c̣n mong ǵ hơn nữa.
Sáng sau xe hậu trạm đưa tôi lên Trung đoàn. Đi qua băi bể Sơn Chà cát trắng, chạy qua quận Ḥa Vang tre xanh, bon bon trên quốc lộ Một tráng nhựa qua cầu Cẩm Le, rồi dừng lại tại cổng một đồn “dân vệ” có anh lính bồng súng kè hông đứng tại vệ đường. Tôi hỏi anh tài xế: “Đây là đâu vậy?”. Anh ta đáp:”Trung đoàn đấy bác sĩ.” Tôi nh́n chung quanh, chẳng thấy Trung đoàn đâu cả, chỉ những cái hầm bao cát lùn tịt, trong một khoảng đất tí hon, có những người lính cởi trần hoặc mặc áo thung đi đi lại lại, vây bằng một hàng rào kẽm gai mong manh. Tôi c̣n nghi ngờ th́ người lính canh sau khi đọc sự vụ lệnh của tài xế, mở con ngựa kẽm gai cho xe qua. Xe chạy thẳng vào giữa khu đất , dưới một cây cao không biết tên là ǵ, một cái lều lớn căng bằng bạt hiện ra. Xe ngừng lại. “Ban quân y đấy, bác sĩ” người tài xế nói. Thế có nghĩa trại “dân vệ” này là bộ chỉ huy Trung đoàn tôi phục vụ. Trung sĩ Trung, y tá trưởng, đă được hậu trạm báo tin tôi lên, từ trong lều chạy ra, giơ tay chào, nói:” Thưa bác sĩ mới tới.” Tôi giơ tay chào lại rồi vội vàng xuống xe.
Chung vội lấy chiếc va li của tôi để ở ghế sau:
“Mời bác sĩ theo em”
“Cậu tên ǵ?” tôi hỏi.
“Em là Chung. Hoàng Tiến Chung”.
“Đây là đâu vậy?” tôi dù đă hỏi tài xế rồi, vẫn hỏi lại Chung cho chắc ăn.
“Bộ chỉ huy trung đoàn, thưa bác sĩ”.
Chung trả lời xong, tôi hoàn toàn thất vọng. Bao nhiêu chương tŕnh to lớn trong đầu, nào là tổ chức pḥng tiểu giải phẫu, thiết lập trại bệnh nội khoa, để có thể bớt tỉ số thương bệnh binh gửi về quân y viện... với hoàn cảnh này, tiêu tan thành mây khói.
Chung xách va li dẫn tôi vào hầm, nơi tôi phải ăn ngủ hằng ngày: “Hầm bác sĩ ở đây.” Đi dọc theo hàng bao cát chữ L chặn trước cửa, tôi chui vào căn hầm tối, vuông mỗi cạnh chừng hai thước, nền tráng xi măng, phải một lúc mới nhận ra chiếc ghế bố kê sát vách, hai cái cửa sổ làm bằng hai thùng đạn pháo binh, một chiếc bàn thô sơ, vuông mỗi chiều nửa thước và chiếc ghế đẩu đóng bằng gỗ thùng đạn.
Anh em y tá trong ban quân y lục tục kéo nhau đến chào ra mắt. Tôi nhận ra ai cũng rất cung kính và lễ phép. Tôi thấy như được an ủi và khuyến khích, chấp nhận ngay thực tại, vui vẻ chào hỏi mọi người. Khuyên nhủ anh em cố gắng giữ lề lối và tổ chức làm việc của y sĩ trưởng cũ, không thay đổi nếu tôi thấy không cần thiết. Tôi đâu ngờ “huấn thị” đầu tiên của tôi làm mọi người an tâm. Lư do sau này tôi mới biết: mỗi lần có bác sĩ mới là mỗi lần nhiều thuyên chuyển, y tá tiểu đoàn về trung đoàn, y tá trung đoàn ra tiền tuyến, y tá hậu trạm di tác chiến v.v... Họ phần đông đă có vợ con, nên chẳng ai muốn ra tiền phương cả. Sau khi hạ sĩ Biện lấy cho tôi thau rửa mặt. Chung nói: “Hạ sĩ Biện sẽ săn sóc cho bác sĩ ở đây.” Tôi biết ngay Biện là một trong những “ô đô” của tôi. Bảng cấp số cho phép tôi sáu ô đô, kể cả tài xế. Cho nên đă có người nói “trong cuộc đời y sĩ, chỉ ở trung đoàn là sướng nhất.”
Sau khi rửa mặt xong, Chung nhắc tôi tŕnh diện trung tá trung đoàn trưởng. Vuốt lại bộ quân phục Mỹ sửa lại mặc từ Saigon, tôi đi về phía Chung chỉ. Đó là căn hầm to và cao nhất trong trại, chung quanh và trên nóc chắn bằng lưới sắt pḥng đạn B40. Khi nói rơ chức vụ, tôi được lính cận vệ dẫn vào hầm, la liệt những bản đồ hành quân, với một chiếc bàn dài và nhiều ghế sắt, nơi họp tham mưu mỗi sáng. Nghe lính cận vệ thưa, trung đoàn trưởng từ hầm sát đó bước sang.
Tôi giơ tay đứng nghiêm, chào “ Y sĩ trung úy (tên họ tôi) số quân 572765939 tŕnh diện trung tá.” Ông chào lại, khoát tay mời tôi ngồi:
“Tôi là trung tá Trương Tấn Thục. Bác sĩ ra hồi nào vậy?”
“Thưa hôm qua”
“Có đem gia đ́nh theo không?”
“Thưa không.”
“Gia đ́nh bác sĩ ở Saigon hả?”
“Vâng”
“Mấy cháu rồi?”
“Dạ ba”
“ Mạnh khỏe cả chứ?”
“Cám ơn trung tá, mạnh.”
Sau lời thăm hỏi xă giao, ông đi ngay vào công tác:
“Tại đây chỉ có đại đối công vụ, bác sĩ sẽ chẳng có nhiều việc để làm. Nhưng khi hành quân th́ bác sĩ phải lên họp tham mưu, rồi tùy theo t́nh h́nh, bác sĩ phải thảo lệnh hành quân rơ ràng, theo thứ tự phụ bản, phụ đính, phụ trang, phụ lục cho trung đoàn. Bác sĩ biết không?
“Thưa biết.”
“Vùng của ta là Quảng Nam Đà Nẵng, gồm cả Quế Sơn, Đại Lộc, đôi khi quân đoàn tăng cường sư đoàn 1 ở Quảng Trị, Thừa Thiên, nhưng v́ là trung đoàn biệt lập nên không phụ thuộc sư đoàn nào. Bác sĩ nhớ rơ điều này mè hành động theo khả năng và ước toán của bác sĩ. Trừ lệnh từ Cục Quân Y, bác sĩ không phải theo lệnh của bất cứ đơn vị quân y nào ở đây, kể cả quân đoàn. Quân y không khéo và mạnh, binh sĩ sẽ không tin tưởng khi hành quân. Bác sĩ lưu ư điểm này cho. Bác sĩ có chỗ ở chưa?”
“Dạ rồi”.
“Chiếc xe jeep của ban quân y bị phế thải v́ ḿn Việt Cộng. Tôi sẽ bảo ban tư lo xe khác cho bác sĩ. Hồng thập tự có hai chiếc, c̣n mới cả”.
“Cám ơn trung tá”.
“Bác sĩ có ǵ hỏi không?”
“Dạ không”.
“Bác sĩ về nghỉ. Khi nào cần tôi sẽ cho mời bác sĩ”. Tôi chào rồi đi ra.
Tôi có cảm t́nh ngay với vị chỉ huy mới, vừa lịch sự vừa dứt khoát, lệnh lại rơ ràng, và coi quân y quan trọng cho đơn vị. Tôi h́nh dung lại dáng người của ông, cao gầy, mặt xương. Sau tơi biết ông là người có tú tài Pháp, sùng đạo Phật, đêm nào cũng thắp nhang khấn ngoài trời, và trong ngôn ngữ truyền tin, ông là Phượng hoàng.
Buổi chiều, tôi được Chung dẫn đi thăm ban một, quản trị nhân viên của thiếu tá Vinh, ban t́nh báo của dại úy Hải, ban ba hành quân của đại úy Bá, ban tư tiếp liệu của đại úy Chà, ban năm tâm lư chiến của thiếu úy Thiết, ban truyền tin của thiếu úy Lịch, thiếu tá Thiết trung đoàn phó, đại đội pháo binh biệt phái, và đại đôi chỉ huy công vụ mà đại đội trưởng xử lư thường vụ chỉ mang cấp bậc chuẩn úy. Trưởng ban nào cũng làm việc ngay trong hầm của ḿnh với đầy giấy tờ hồ sơ bề bộn. Thấy họ, tôi quên ngay hoàn cảnh thiếu thốn của ḿnh, và ḥa đồng tức khắc vào đơn vị. Tôi được cấp phát nón sắt, áo giáp và khẩu Colt 12.
Buổi tối, Chung làm một tiệc nhậu với rượu đế, nem, ché. Hiện diện, ngoài trưởng ban tư nói giọng Trung, c̣n lại, kể cả nhân viên quân y, nói toàn giọng Bắc. Lúc mới tới, tôi nhận thấy đa số nhân viên của tôi là người sở tại. Tôi hiểu đang có nạn bè phái ngay trong ban tôi. Tôi là người cư xử công bằng, không phân biệt địa phương cục bộ, cho nên tôi không ưa nạn bè phái. Sau khi nhậu ngà ngà, Chung bắt đầu đề nghị một cuộc thay đổi, nên để ai làm tiếp liệu, ai ở hậu trạm, ai đi tiểu đoàn. Họa vào đề nghị của Chung có trưởng ban an ninh, đại đội trưởng công vụ, người Bắc. Chỉ cần nghe qua, tôi biết Chung muốn để dân Bắc vào các chỗ chủ chốt trong ban quân y. Có cả đề nghị thay thượng sĩ Ngô đang giữ tiếp liệu y dược ở hậu trạm. Chung nghĩ tôi người Bắc, sẽ nghe theo lời đề nghị. Tôi không có cảm t́nh với Chung từ lúc đó. Và nhớ đến số thuốc hành quân khổng lồ tôi kư xuất ở hậu trạm, có thể tuồn ra chợ đen thay v́ ra tiền tuyến, tôi nghĩ Ngô đang ở chỗ tốt, nhiều người thèm muốn, và tôi có ư đề pḥng. Tôi nghĩ: đề pḥng trước vẫn hơn.
Buổi sáng hôm sau tôi họp ban quân y, chỉ thị các tiểu đoàn về hậu trạm lănh thuốc ngay trong ngày, không kư điều chỉnh mẫu 50, tại cấp trung đoàn và tiểu đoàn chỉ có bác sĩ và sĩ quan trợ y được quyền khám bệnh và kư mẫu 50, kư cho nghỉ bệnh và ai giữ nhiệm vụ ấy, không thay đổi, y tá tiền tuyến và hậu cứ, hậu trạm sẽ luân phiên, y tá đại đội sẽ được đi phép luân phiên... Chỉ thị của tôi có hậu quả ngay tức khắc, mọi khuôn mặt đều rạng rỡ, chỉ có Chung là hơi buồn, nhưng không dám lộ ra mặt. Tuy nhiên, người buồn nhất lại là Ngô không thể qua mặt bác sĩ mới để tuồn thuốc ra chợ đen.
Từ khi ra đơn vị đến ngày cuối năm, không có việc ǵ nhiều. Chỉ đôi khi đi dân sự vụ các làng chung quanh, mang theo kẹo bánh cho trẻ con, thuốc men cho dân chúng. Hoặc về hậu trạm Sơn Chà thăm trại gia binh, hoặc về hậu cứ ở Hội An thăm hỏi t́nh h́nh y tế. Đôi lần về các đại đội ủy lạo binh sĩ. Đại đội đóng cũng là hầm, nhỏ hơn trung và tiểu đoàn, kẽm gai chằng chịt chung quanh, chỉ cỡ một phần tư sào ruộng.
Một buổi sáng ở trung đoàn khám chừng 8 đến 10 bệnh nhẹ là hết việc. C̣n buổi chiều th́ rảnh, nằm đọc Kim Dung hoặc nghe nhạc Trịnh Công Sơn thu băng nhựa. Thảng hoặc mới có bệnh nằm bệnh xá vài ngày.
Có một lần tiểu đoàn 3 của đại úy Pḥng lội rừng về, ủng ướt sũng nước lâu ngày, chân binh sĩ lở loét rồi sưng lên, phải gửi lên trung đoàn. Tôi cho tháo giày, rửa sạch chân, lau khô rồi sơn méthylène bleu. Lúc ấy bộ chỉ huy trung đoàn trông rất nhộn, đầy sân toàn những cặp chân xanh đi khập khiễng.
Vào ngày trừ tịch tháng củ mật năm đó th́ có chuyện lạ.
Khoảng trưa một thiếu nữ trong làng đến cổng trại thưa bị lính trung đoàn hăm hiếp. Ban t́nh bào gọi điện thoại nhờ tôi khám xác định, có bút phê yêu cầu của trung đoàn trưởng. Thiếu nữ mới chừng 16, 17 mặc đồ đen đă bạc màu, vải xấu nhưng lành lặn, đi đứng nhăn nhó v́ đau đớn. Tôi khám thấy rơ ràng không c̣n trinh, âm đạo và âm hộ sưng đỏ, rướm máu, đụng đến là đau, khóc. Tôi viết xác nhận có xác suất cao là mới bị bạo dâm, xong trả lại ban t́nh báo. Nhưng thiếu nữ bị giữ lại đó, không được thả, và nghe nói sẽ giải về t́nh báo quân đoàn khai thác. Tôi bất nhẫn đi gặp dại úy Hải.
“Sao dại úy không thả người ta ra?” Tôi hỏi.
“Nó Việt Cộng từ năm 14, hồ sơ dầy cộm đây, ông muốn coi th́ coi”.
Tôi coi hồ sơ. Lê Thu, bí danh Hồng Thu, du kích xă Thanh Quít, Điện Bàn, Quảng Nam. Đă hai lần tiến sát tiểu đoàn 3, bị bắt nhưng được tha, v́ vị thành niên. Lần này, theo khẩu cung, ṿ lá thuốc lá tươi thoa và nhét vào âm đạo làm như mới bị hăm hiếp, ḍ thám trung đoàn. Mục đích chưa rơ.
Khoảng hai giờ, lệnh cấm trại 100% được ban hành. Có tin phát hiện chiên xa địch tại Đại Lộc. Làm thế nào nó vào đến đấy được th́ không rơ. Phối hợp với sự tiền thám của Lê Thu, rơ ràng Việt Cộng đang có âm mưu.
Khoảng bốn giờ, cố vấn Mỹ trung đoàn yêu cầu trung đoàn trưởng khẩn cấp huy động ban tư cho xe vận tải GMC đi sư đoàn thủy quân lục chiến Mỹ lănh súng đạn mới, cấp phát cho bộ chỉ huy, các tiểu đoàn và các đại đội trinh sát phụ thuộc.
Tám giờ tối, từ sĩ quan đến binh sĩ, mỗi người được một khẩu M16 mới tinh, c̣n trong bọc. Được cấp tốc học sử dụng ngay. Rất dễ, chỉ việc gắn băng đạn, nhắm và bóp c̣ là đạn nhả ra cả tràng. Ṇng súng đỏ th́ nhúng nước.
Chín giờ trung đoàn trưởng gọi điện thoại, đường dây đỏ:
“Bác sĩ coi lại bông băng và cáng tản thương, y tá sẵn sàng cho các tuyến pḥng thủ với vũ khí, túi cấp cứu càng nhiều càng tốt, Việt Cộng có thể đánh ḿnh đêm nay.”
“Tuân lệnh trung tá”. Tôi vừa hồi hộp, vừa đầy kích thích, trả lời.
“Không hộp tham mưu, không thảo lệnh hành quân, tôi chỉ ra lệnh miệng. Bác sĩ uyển chuyển thi hành”.
“Tuân lệnh”. Tôi đáp dứt khoát.
Điện đàm ngưng. Tôi phấn chấn đội nón sắt, mặc áo giáp, đeo khẩu Colt vào bụng, đeo băng hồng thập tự vào cánh tay trái, tay phải xách M16, tay trái cầm đèn bấm, ra ban quân y. Tôi tập họp toàn ban, chỉ thị mỗi y tá phụ trách bảy hầm ṿng đai, c̣n lại bảy người sửa soạn sẵn nước chuyền tĩnh mạch, cáng tản thương, do Chung chỉ huy, ở lại lều bệnh xá. Tôi cảm thấy ḷng đầy nhiệt huyết, nghĩ rằng đây là lần đầu tiên được phục vụ đúng mức cho quê hương, tổ quốc, cho nên hăng hái, xăng xái, chỉ nghĩ đến đơn vị và nhân viên thuộc quyền, quên cả đó là ngày ba mươi tháng chạp năm Đinh Mùi, và giờ ấy vợ con ở Saigon đang sửa soạn đón mừng bước sang năm mới Mậu Thân.
V́ là Tết nên khoảng năm mươi phần trăm quân số đă đi phép trước khi lệnh cấm trại 100% ban hành, mỗi hầm pḥng thủ ṿng đai chỉ c̣n một hoặc hai người, nhưng đầy ấp lựu đạn và đạn M16.
Từ mười giờ đêm, hỏa châu được bắn liên tục. Hỏa châu sáng rực trên dầu sau những tiếng”bụp”, “bụp” rồi tà tà rơi xuống lung linh như những ánh ma chơi, đu đưa bóng đen của bụi tre, cây chuối, lúc ngắn, lúc dài, nghiêng nghiêng ngả ngả.Tôi nghĩ trẻ con trong làng ngày mai sẽ lượm được vô số dù hỏa châu may áo mới mặc.
Khoảng mười một giờ đêm, khẩu đại liên trên tháp canh nhả từng tràng bâng quơ. Tôi đi một ṿng khuyến khích các y tá yểm trợ đai pḥng thủ.Anh em đều tỉnh táo, nói tôi yên tâm. Tôi vừa về tới lều bệnh xá th́ “ùng, véo, oàng”, pháo 81 ly của Việt Cộng thảy vào như mưa, lửa nháng, miểng bay khắp nơi.
Chung ra lệnh anh em trở về hầm, đợi hết pháo. Chung vừa dứt lời, tháp đại liên bị B40 thổi lật nhào. Chung vội kêu lên “chết rồi, thằng Canh bạn tớ”, rồi xách túi cấp cứu chạy đi, tôi chạy theo, nhưng chẳng thấy Canh, không hiểu văng đi đâu mất. Trở lại th́ lều quân y đă bị pháo sập, chiếc hồng thập tự để gần đó đang bốc cháy. Chung quanh chẳng có ai ngoài Chung và tôi. Chung nói như quát:” Bác sĩ trở về hầm đi, để em lo”. Rồi dưới ánh hỏa châu như sáng trăng, Biện ở đâu chạy ra đẩy tôi về hầm. Rồi tiếng M16 nổi lên liên tục khắp chung quanh như những tiếng pháo đang nổ đón giao thừa. Rồi những tiếng hô xung phong của Việt Cộng nổi lên từng đợt, và cứ mỗi đợt như thế, M16 lại rào rào. Rồi những tiếng nổ của đại bác từ Đà Nẵng bắn yểm trợ ngoài ṿng đai, rồi tiếng ḿn pḥng thủ nổ, rồi tiếng bom do phản lực cơ F15 dội ngoài ṿng đai nổ, làm tôi bị kích thích đến cực độ. Tôi không vào hẳn hầm, chỉ đứng sau hàng bao cát chắn đạn ở cửa mà ngó chung quanh. Vẫn chẳng một bóng người. Chỉ những tiếng nổ đinh tai nhức óc và những cụm sáng xanh, vàng, đỏ khắp mọi nơi. Ngó về hầm chỉ huy trưởng, hàng rào B40 vẫn c̣n nguyên, sinh hoạt bề ngoài như chết, nhưng chắc ban hành quân đang làm việc túi bụi bên trong. Biện giục tôi:” Vào hầm đi bác sĩ”. Vừa bước vào th́ hầm trúng đại bác, sập nghiêng một bên, không đè vào người, và bóng đèn nhỏ 6W chạy bằng pin truyền tin vẫn c̣n cháy, đủ cho Biện băng cái mông của tôi vừa bị miểng vạt mất một miếng. Rồi tiếng Việt Cộng la hét “toàn súng bắn nhanh các cậu ơi” nghe rơ mồn một. Lúc ấy đă ba giờ sáng. Tiếng súng im dần. Chỉ c̣n tiếng “bụp, bụp” của hỏa châu. Tôi nghe nhiều tiếng lào xào đâu đó, rồi tiếng Chung gọi “bác sĩ, bác sĩ”. Biện la lên “Bác sĩ ở đây”. Nghe tiếng Biện. Chung hô anh em gỡ bao cát cho chúng tôi ra.
Kết quả cuộc tấn công của Việt Cộng: ta gần như vô sự, chỉ có Canh, xạ thủ đại liên, rớt từ cḥi cao xuống, xương sống găy một đốt đi lom khom và tôi, bị miểng đạn vạt mất mông bên trái, không ăn thua ǵ. C̣n địch th́ để lại trên một trăm xác chết ngoài hàng rào. Lư do dễ hiểu là địch không ngờ ta đă thay các-bin và ga-răng bằng “súng bắn nhanh” M16 nên chiến thuật biển người tiền pháo hậu xung của chúng thất bại.
Sau trận đó, tôi được thưởng anh dũng bội tinh với ngôi sao bạc, và chiến thương bội tinh, tất nhiên Chung lên trung sĩ nhất và Biện hạ sĩ nhất.
Tôi ở lại trung đoàn cho đến khi có lệnh thuyên chuyển đi học giải phẫu tổng quát tại bệnh viện tản thương 95 Hoa Kỳ.